TRẦN ĐÌNH HOÀNH

on Buddhism

Tứ Vô Lượng Tâm


Tứ Vô Lượng Tâm

Con đường Bồ tát[1] bắt đầu khi người thiện nam, người thiện nữ, phát tâm Vô-thượng Chánh-đẳng Chánh-giác.[2] Tâm này còn gọi là tâm bồ đề,[3] và phát tâm bồ đ tức là phát nguyện tự giải thoát mình để giải thoát tất cả chúng sinh. Đó là tự độ và độ tha.[4] Khi người thiện nam thiện nữ phát tâm bồ đề như vậy là đã trở thành Bồ tát,[5] bắt đầu tập sự con đường Bồ tát. Tâm bồ đề đương nhiên là đặt trên lòng thương yêu chúng sinh vô bờ bến của Bồ tát. Lòng thương yêu vô lượng này còn gọi là tứ vô lượng tâm, bốn tâm vô lượng, vì nó có bốn phần, hay bốn tâm – từ, bi, hỉ, xả.

Bốn tâm vô lượng[6] đã xuất hiện trong Phật Giáo Nguyên thủy[7] và còn có một tên nữa là bốn phạm trú.[8] Gọi là vô lượng, vì các tâm này rộng vô biên, vô giới hạn, khởi từ trong tâm ta, hướng đến không phải chỉ là một vài người hay một số lớn người, mà là đến tất cả mọi loài, tất cả chúng sinh. Gọi là phạm trú, vì có thể xem đây là thái độ tốt nhất của ta đối với chúng sinh, với tâm của ta hoàn toàn tinh khiết như tâm của vua cao nhất của cõi trời, Phạm thiên.[9] Như vậy là với bốn tâm vô lượng, ta “trú” ngang hàng với Phạm thiên.[10]


Bốn tâm vô lượng là các đề mục quán sát trong thiền định của Phật Giáo Nguyên Thủy. Trong khi thiền, hành giả quán sát theo thứ tự: từ, bi, hỉ, xả. Từ là thiền đầu tiên, bi là thiền cấp hai, hỉ cấp ba, xả cấp tư.
[11] Theo cách thiền tập này, thì các mức thiền quán của từ, bi và hỉ còn lệ thuộc vào tình thương của ta đối với chúng sinh, tức là vẫn còn tâm phân biệt giữa ta và chúng sinh, và giữa chúng sinh này với chúng sinh khác. Đến mức thiền thứ tư, xả, thì mới thực sư chuyên tâm thực tập tâm vô phân biệt, tâm bình đẳng, không còn thấy có sự khác biệt giữa các chúng sinh, và không có khác biệt giữa ta và chúng sinh. Lúc này tâm mới thực sự thanh tịnh vì không còn phân biệt.

Như vậy, ngay từ trong Phật Giáo Nguyên Thủy, xả đã là tâm quan trọng nhất trong bốn tâm vô lượng. Và điều này rất phù hợp với bát nhã[12] của Phật Giáo Đại Thừa.[13] Trong Đại Thừa, bát nhã hay bát-nhã ba-la-mật-đa[14] là trí tuệ tối thượng đưa đến giác ngộ hoàn toàn. Trong bát nhã, hoàn toàn không có một “chấp”[15] nào. Bát nhã là xả bỏ mọi vướng mắc, mọi chấp trước, đến mức cùng tận. Trong bát nhã, hoàn toàn không có chấp vào sự khác biệt giữa cái này và cái kia, giữa ta và chúng sinh, hoặc giữa các chúng sinh với nhau. Ta là chúng sinh, chúng sinh là ta, và tất cả chúng sinh đều như nhau.


Bởi vì xả nắm vai trò cốt cán nhất trong tứ vô lượng tâm, ta sẽ khảo sát xả trước, sau đó ta sẽ tiếp tục với từ, bi và hỉ. Và bởi vì xả bỏ hoàn toàn mọi chấp trước chính là trí tuệ bát nhã mà chư Phật ba đời quá khứ hiện tại tương lai đều tựa vào để đạt thành chánh quả,
[16] chúng ta sẽ khảo sát bốn tâm vô lượng trong trí tuệ bát nhã, tức là ở một mức triệt để hơn là xả của Phật Giáo Nguyên Thủy.


Đọc tiếp theo và
download tại:  tuvoluongtam_tdh

[1] Bồ tát đạo, the Bodhisattva path. Để giúp các bạn một số thuật ngữ Phật học tiếng Anh, thỉnh thoảng chúng tôi sẽ thêm môt vài từ tiếng Anh cuối trang. Tác giả thành thật cám ơn các chị Túy Phượng và Diệu Tâm đã đọc bản thảo và góp ý.

[2] Tâm Vô-thượng Chánh-đẳng Chánh-giác còn gọi là tâm a-niệu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (anuttara samyak sambodhi mind; highest most-fulfilled awakened mind).

[3] Bodhicitta.

[4] To liberate oneself and liberate others.

[5] Bodhisattva.

[6] Four measureless states, four sublime states.

[7] Theravada Buddhism.

[8] Brahmanvihara-niddesa.

[9] Phạm thiên là Brahman, chính là thượng đế trong Ấn giáo.

[10] Xin xem The Path of Purification – Visuddhimagga, chương IX, đ. 105-107, luận sư Bhadantacariya Buddhaghosa; dịch từ Pali sang Anh ngữ: Tỳ Kheo Nanamoli, Singapore Buddhist Mediation Center, 2001. Dịch từ Anh ngữ sang Việt ngữ: Thích Nữ Trí Hải, Thanh Tịnh Đạo, http://www.tangthuphathoc.net/phapluan/thanhtinhdao-00.htm.

[11] Đôi khi có cách tính, từ gồm cả thiền đầu và thiền hai, bi thiền ba, hỉ thiền bốn, xả thiền năm.

[12] Prajna.

[13] Mahayana Buddhism.

[14] Prajna paramita.

[15] Attachment; grasping.

[16] Bát Nhã Tâm Kinh. Xin đọcTiểu Luận Về Bát Nhã Tâm Kinh, Việt dịch bởi Diệu Tâm và Trần Đình Hoành, http://www.scribd.com/doc/7535744/Bat-Nha-Tam-Kinh-Trn-inh-Hoanh-Vit-ng.

Tháng Một 25, 2009 - Posted by | Buddhism | , ,

Chưa có phản hồi.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: