TRẦN ĐÌNH HOÀNH

on Buddhism

Làm sao để viết một bài thơ Tàu

Một thi sĩ nổi tiếng của Nhật được hỏi làm thế nào để làm một bài thơ Tàu.

“Thơ Tàu thường có 4 hàng,” thi sĩ giải thích. “Hàng đầu là câu đầu tiên; hàng thứ nhì là tiếp tục của câu đầu; hàng thứ ba bỏ chủ đề này và bắt đầu chủ đề mới; và hàng thứ tư liên kết ba hàng đầu với nhau. Một bài hát phổ thông của Nhật minh họa điều này:

Hai tiểu thơ nhà bán lụa ở Kyoto
Cô chị hai mươi em mười tám
Chiến binh giết người bằng gươm dáo
Hai cô giết người bằng đôi mắt

.

Bình:

• Bốn câu thơ trong một bài tứ tuyệt là: Khởi, thừa, chuyển, hợp.

• Chính vì sắc đẹp có thể giết người mà khi Ryonen, sắc đẹp khuynh thành, xin đi tu thiền, cả thiền sư Tetsugya và Hakuo đều từ chối ngay lập tức. Ryonen phải dùng sắt nóng đốt mặt mình, hủy hoại nhan sắc vĩnh viễn, mới được Hakuo nhận làm đệ tử.

Các thiền sư thường chẳng sợ gì cả, nhưng xem ra sợ sắc đẹp.

• Sắc đẹp là một trong ba mục tiêu lớn của tham—tiền tài, sắc đẹp, và danh vọng. Phụ nữ tham sắc đẹp cho mình. Đàn ông tham chiếm hữu phụ nữ nhan sắc. Tham là một trong ba độc: tham sân si.

• Sắc đẹp giết người thì rõ rồi. Nhưng có thật thế không? Sắc đẹp giết người, hay “long tham sắc” giết người? Tiền giết người hay “lòng tham tiền” giết người?

• “Lòng tham” là tâm. Vậy thì, chính tâm ta giết ta, sao lại đổ lỗi cho tiền bạc hay sắc đẹp?

• Mọi thứ khác của ba độc tham sân si cũng thế:

— Tôi chửi hắn vì hắn làm thế. Không, không phải vì hắn làm thế, mà vì tôi nổi lòng sân hận. Hắn làm thế là việc của hắn, nổi nóng và chửi hắn hay tĩnh lặng là việc của ta. Đừng nhầm lẫn, đừng đổ lỗi cho người khác.

— Tôi nói xấu hắn, vì hắn nói xấu tôi. Không, đó là vì tôi không quản được tâm tôi và cái miệng của tôi, không phải vì hắn. Tôi không phải là hình nộm mà hắn muốn giật dây tôi lúc nào thì tôi cũng sẵn sàng nhảy theo lệnh của hắn lúc đó.

— Hắn làm việc xấu, tôi nói cho mọi người biết là việc đương nhiên. Không, đó chẳng là việc đương nhiên. Thứ nhất, chuyện của bạn nói về hắn thường là không đúng 100% và nếu có mặt hắn đó để giải thích hay biện hộ, thì câu chuyện có thể khác đi rất nhiều. Nói chuyện một chiều giản dị là nói dối, vì nó không thật. Thứ hai, nếu bạn nói xấu về hắn thì được gì cho xã hội, ngoài việc thỏa mãn thói quen của cái miệng thích nói hành nói tỏi của bạn? Nói hay không là vì mình có quản được cái tâm và cái miệng của mình không. Đừng đổ lỗi vì người này, người kia.

— Mọi người đều tham nhũng hết, tôi phải tham nhũng để sống.

Vậy sao?
Mọi người đều hút thuốc hết, tôi phải hút để sống?
Mọi người đều uống rượu hết, tôi phải uống rượu để sống?
Mọi người đều đánh nhau hết, tôi phải đánh nhau để sống?
Mọi người đều nói dối hết, tôi phải nói dối để sống?

Hơn nữa, từ “mọi người” là phóng đại quá rồi. “Một số người” thì đúng hơn.

Tham nhũng hay không là do lòng tham của mình. Đừng đổ lỗi cho người khác.

• Tóm lại: Tâm là chủ.

Nghĩa là ta làm gì, tốt hay xấu, cũng là do tâm ta. Hãy nhận trách nhiệm 100% cho mọi tư tưởng và hành động của mình. Đừng chỉ ngón tay vào người khác, vật khác.

(Trần Đình Hoành dịch và bình)
.

How to Write a Chinese Poem

A well-known Japanese poet was asked how to compose a Chinese poem.

“The usual Chinese poem is four lines,” he explains. “The first line contains the initial phase; the second line, the continuation of that phase; the third line turns from this subject and begins a new one; and the fourth line brings the first three lines together. A popular Japanese song illustrates this:

Two daughters of a silk merchant live in Kyoto.
The elder is twenty, the younger, eighteen.
A soldier may kill with his sword.
But these girls slay men with their eyes.

# 88

Tháng Tư 23, 2010 - Posted by | Buddhism, Inspiration, Thiền | , ,

2 phản hồi »

  1. Thưa chú Hoành. Cháu vừa đọc đoạn đầu trong tác phẩm “Mật Tông Tây Tạng” của tác giả Định Danh trên vnthuquan.net http://vnthuquan.net/truyen/truyen.aspx?tid=2qtqv3m3237nmnnnnnqn31n343tq83a3q3m3237nvn

    Ở đoạn văn thứ 2 có viết “Với những người coí trình độ thấp, Ngài giảng giáo lý Tiểu Thừa. Với người có trình độ trung bình, Ngài giảng giáo lý Đại Thừa. Duy có những người có trình độ rất cao, Ngài mới giảng Kim Cương Thừa”

    Sự phân biệt này có đúng không ạ? Mong chủ chỉ bảo thêm cho cháu. Cháu xin cảm ơn và chúc chú mạnh khỏe!

    Phản hồi bởi Tùng | Tháng Tư 23, 2010

  2. Hi Tùng,

    Đây là vấn đề tế nhị, và thường có nhiều chủ quan. Nói chung là mọi tông phái thường có khuynh hướng cho mình là nhất, không cách này thì cách khác.

    Nếu lấy theo lịch sử mà nói thì Đại Thừa (kể cả Kim Cương Thừa) phát triển rõ ràng khoảng 500 năm sau khi Phật Thích Ca nhập diệt, cho nên các kinh sách Đại Thừa thường là các kinh sách do các đại sư sau này viết, chứ không hẳn là do Phật Thích Ca dạy. Nhưng, ta luôn luôn có thể nói tư tưởng Đại Thừa cũng từ tư tưởng nguyên thủy của Phật Thích Ca mà khai triển ra, thì cũng có lý.

    Về lý luận, thì rất đúng là tư tưởng Đại Thừa sâu xa hơn tư tưởng Phạt giao Nguyên Thủy (Tiểu Thừa) rất nhiều. Và đúng là phải có trí tuệ (về lý luận) cao mới thấu hiểu Đại Thừa. (Chú không rành tính “mật” của Kim Cương Thừa nên miễn bàn).

    Nhưng nếu nói về tu học thi lại là chuyện khác. Bất cứ người nào thực hành Bát Chánh Đạo tốt cũng đều ngộ được. Học Đại Thừa có thể nói rất hay, nhưng ngộ được hay không lại là chuyện khác. Đại Thừa rất cao siêu, cho nên dễ làm cho người ta lạc.

    Tùng khỏe nhé.

    Phản hồi bởi tdhoanh | Tháng Tư 24, 2010


Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: