TRẦN ĐÌNH HOÀNH

on Buddhism

Lĩnh Nam Chích Quái – Truyện thần Vương khí Long Độ

Đền Bạch Mã thờ thần Long Đỗ, Quận Hoàn Kiếm, Hà Nội


Thần chính là thần Vương khí Long Độ (1). Xưa, khi Cao Biền đến chiếm nước Nam, vừa xây xong thành Đại La. Một hôm, Biền ra chơi cửa Đông, bỗng thấy mây mù vần vũ, mây ngũ sắc đùn lên rực rỡ sáng lòa. Giữa đám mây có một người mặc áo màu, trang sức lạ lùng, cưỡi con rồng đỏ, tay cầm thẻ vàng, bay lượn trong mây một lúc lâu rồi biến mất. Biền kinh ngạc cho là linh quỉ, định dựng đàn để yểm đảo. Đêm ấy, Biền mơ thấy thần đến bảo rằng: “Ngươi chớ nghi ngờ, ta không phải là yêu khí, mà là thần Vương khí Long Độ đây. Nhà ngươi mới xây xong thành nên ta đến xem đấy thôi”.

Hôm sau tỉnh dậy, Biền than rằng: “Chúng ta không hàng phục được người phương xa hay sao? Sao lại để cho ma quỉ bên ngoài nhòm ngó, đấy là điềm chẳng lành? Xin cho lập đàn, làm nên hình nộm, dùng sắt nặng ngàn cân làm bùa để yểm trừ!”. Biền cho là phải, liền cho làm bùa để yểm thần. Đến hôm sau, trời đất tối sẫm, gió mưa ào ạt, bùa sắt tan tành biến thành tro bụi. Biền cả sợ than rằng: “Chắc là ta phải trở về phương Bắc rồi”. Một thời gian sau, quả nhiên Biền bị triệu về Bắc. Dân chúng cho là linh dị, làm đền để thờ thần ở cạnh chợ Kinh sư

Sau này, vua Lý Thái Tổ xây dựng kinh đô, nằm mơ thấy thần đến chúc mừng.Vua nói: “Thần có giữ được hương hỏa trăm năm không?”. Thần trả lời :”Chỉ mong phúc nước kéo dài ức vạn năm thì thần được hưởng hương hỏa trăm năm”. Tỉnh dậy, vua cho lấy đồ tế lễ tế thần và phong làm “Thăng Long Thành Hoàng đại vương”. Có lúc gió bão nổi lên, nhà cửa đều hư hỏng, nhưng đền vẫn đứng vững vàng, nên Vua lại phong thần làm “Minh Hưởng đại vương”. Mỗi khi có lễ đón xuân, Vua đều đến cúng ở đền này. Đến đời Trần, nhiều lần xảy ra hỏa hoạn, nhưng đền vẫn không bị cháy. Đại sư Trần Quang Khải có bài thơ (2) như sau.

Xưa nghe hiển hách nổi uy linh ,
Nay biết quỉ tà đều khiếp kinh
Lửa cháy ba phen đền vẫn đó ,
Bão giông một trận cửa còn nguyên
Trỏ tay chế ngự ngàn gian tặc
Vận khí tiêu trừ trăm vạn binh ,
Cúi nguyện danh uy vong giặc Bắc ,
Non sông liền được cảnh thanh bình.

(Truyện này viết theo sách Sử ký của Đỗ Thiện)

Chú thích:

1) Xem truyện sông Tô Lịch, có sách viết là Long Đỗ
2) Nguyên văn bài thơ của Trần Quang Khải (1241-1294) như sau:

Tích văn hách trạc đại vương linh
Kim nhật phương tri quỉ đảm kinh
Hỏa ngự tam thiêu duyên bất cập
Phong lôi nhất trận phiến nan khuynh
Chỉ huy đàn áp chư gian chúng
Hô hấp tiêu trừ bách vạn binh
Phục nguyện dư uy thôi Bắc khấu
Đốn linh vũ trụ yến nhiên thanh

(Nguyễn Hữu Vinh dịch)

Bình:

• Đây là truyện về cụ già Tô Lịch, có công với dân nên sau khi chết được phong làm Long Đỗ Thần cùa vùng La thành, sau đổi là Thăng Long, Hà Nội ngày nay. Xin xem Truyện sông Tô Lịch.

• Ngày nay Đền Bạch Mã, nằm ở địa chỉ 76 phố Hàng Buồm, phường Hàng Buồm, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội, là nơi thờ Thần Long Đỗ.

Theo truyền thuyết, Đền Bạch Mã được xây dựng từ thế kỷ thứ 9 để thờ thần Long Đỗ (Rốn Rồng)- vị thần gốc của Hà Nội cổ. Năm 1010, khi Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư ra Thăng Long, định đắp thành nhưng nhiều lần thành đắp lên lại bị sụp đổ. Vua cho người cầu khấn ở đền thờ thần Long Đỗ thì thấy một con ngựa trắng từ đền đi ra. Vua lần theo vết chân ngựa, vẽ đồ án xây thành, thành mới đứng vững. Thần được vua Lý Thái Tổ phong làm Thành hoàng của kinh thành Thăng Long.

Văn bia hiện còn ở đền cho biết, đền Bạch Mã được tu bổ lớn vào đời Lê Chính Hòa (1680-1705), đến năm Minh Mệnh thứ 20 (1839) lại được tu bổ thêm: sửa lại đền, dựng riêng văn chỉ, xây Phương đình, qui mô ngày càng rộng rãi.

• Đền Bạch Mã là một trong Thăng Long Tứ Trấn, bốn đền trấn giữ bốn cửa Đông Tây Nam Bắc của thành Thăng Long:

— Trấn Đông: đền Bạch Mã (phố Hàng Buồm) thờ thần Long Đỗ – thành hoàng Hà Nội.

— Trấn Tây: đền Voi Phục (hiện nằm trong khuôn viên Công viên Thủ Lệ) thờ Linh Lang – một hoàng tử thời nhà Lý.

— Trấn Nam: đền Kim Liên, trước đây thuộc phường Kim Hoa, sau thuộc phường Đông Tác, huyện Thọ Xương, phủ Hoài Đức (nay là phường Phương Liên, Đống Đa, Hà Nội), thờ Cao Sơn Đại Vương.

— Trấn Bắc: đền Quán Thánh (cuối đường Thanh Niên) thờ Huyền Thiên Trấn Vũ.

(Trần Đình Hoành bình)

Advertisements

Tháng Bảy 15, 2010 - Posted by | Lĩnh Nam Chích Quái, Văn Hóa | ,

Không có bình luận

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: