TRẦN ĐÌNH HOÀNH

on Buddhism

Nhất tâm bất loạn – Thiền hít thở

TĐH: Hôm qua mình viết bài tiếng Anh, One Mind Undisturbed – Breathing meditation, có một số bạn không theo dõi được rõ ràng, nên hôm nay mình dịch sang tiếng Việt.

 

Hôm nay mình cũng thêm vào khúc cuối bài, một vài điểm quan trọng đã được thảo luận trong comments của bài tiếng Anh.

Chào các bạn,

Cách luyện tâm nền tảng nhất là giữ tâm tĩnh lặng, nghĩa là không nhảy lung tung với đủ mọi thứ kích thích như khỉ. Tâm không được luyện tập dễ bị đẩy, húc, kéo và kích động bởi hầu như bất kì điều gì – tin xấu, tin tốt, lời khen, lời xúc phạm, sợ hãi, băn khoăn, lo lắng…

Bát phong (tám gió) của cuộc đời thường trực tấn công tâm ta. Bát phong đến trong bốn cặp: Lợi suy, hủy dự, xưng cơ, khổ lạc (thịnh suy, nhục vinh, khen chê, khổ vui).

Bát phong đại diện cho tất cả mọi thứ kích thích trên đời, thường trực xoay chuyển tâm ta vòng vòng mọi hướng, nếu tâm không biết cách tĩnh lặng.

Giữ tâm tĩnh lặng là cách chiến thắng bát phong. Tâm tĩnh lặng hoàn toàn là tâm Bồ tát.

Trong Thiền học, thiền sinh được dạy ngồi tĩnh lặng trong lúc tập Thiền, gọi là tọa thiền (thiền ngồi), để tâm được đổ sạch mọi thứ – tức là, không suy nghĩ về bất kì điều gì — và chỉ tập trung vào hơi thở, chuyển động vào ra của hơi thở. Cách này gọi là Thiền hít thở (thiền sổ tức).

(Một số thầy gọi thiền sổ tức là thiền đếm hơi thở. Có lẽ vì trong tiếng Hán Việt sổ tức có thể là đếm (sổ) hơi thở (tức), vì vậy họ dạy học trò trước hết là đếm hơi thở. Mình không khuyên các bạn đếm, vì bạn không muốn làm tâm bạn quá bận rộn. Bạn cần để tâm thư giãn.

Mình giải thích cho các bạn một ý nghĩa khác của sổ tức, dùng tiếng Việt thuần túy. Trong tiếng Việt thuần túy, sổ là đi ra, chạy ra, đẩy ra… như chim sổ lồng, cửa sổ (chỗ mở để thông ra ngoài), thuốc sổ, đường may tà áo bị sổ chỉ, sổ mũi.

Tức, trong tiếng Việt thuần túy, có nghĩa là “áp lực bên trong”, như tức ngực (nặng ngực hay đau ngực), tức tối, tức nước vỡ bờ (nước nhiều áp lực quá sẽ làm vỡ bờ).

Vậy, sổ tức có nghĩa là làm cho áp lực bên trong được thoát ra ngoài, làm cho mình hết áp lực bên trong.

Cho nên, mình gọi thiền sổ tức là thiền hít thở — bạn không làm gì ngoài hít thở — hít vào chậm và sâu để cho ra ngoài mọi áp lực bên trong, stress bên trong – không phải là thiền đếm hơi thở. Và mình KHÔNG khuyên các bạn THÊM VIỆC cho tâm trí bằng cách đếm hơi thở hay việc gì khác.

Mục đích của thiền hít thở là tập trung tâm trí vào hơi thở, để chặn tâm trí khỏi đi lang thang.

Chúng ta giữ tâm trí vào MỘT chỗ. Đó là mục đích của thiền hít thở.

Mục tiêu tối hậu của Thiền là hoàn toàn tĩnh lặng. Tuy nhiên, đối với thiền sinh nhập môn, điều đầu tiên là giữ tâm trí lại một chỗ. Chưa là tĩnh lặng hoàn toàn, nhưng ít ra tâm trí đứng lại một chỗ thay vì nhảy lung tung. Đây là “nhất tâm bất loạn” (một tâm không loạn động). Tâm trí tập trung vào một điều, không bị điều gì khác làm loạn động.

Sau đây là cách để giữ tâm trí tập trung vào hơi thở. (1) Hít vào chậm và sâu, (2) ngưng và giữ hơi chừng 2, 3 giây, rồi (3) thở ra từ từ.

Nên nhớ, cuối cùng chúng ta muốn tĩnh lặng hoàn toàn. Nhưng nếu tâm trí phải làm một việc gì đó, thì hãy làm chỉ MỘT việc đơn giản, để tâm trí gần tĩnh lặng đến mức có thể. Vì vậy, bạn chỉ nên theo dõi hơi thở, nhưng đừng thêm đếm hay điều gì khác.

Chỉ vậy thôi. Giữ tâm trí đứng yên một chỗ là bước đầu tiên để đạt tĩnh lặng. Nhất tâm bất loạn là bước đầu tiên để đạt tĩnh lặng hoàn toàn.

Đây là cách thực hành thiền hít thở:

Ngồi bất kì cách nào bạn muốn, như trong các ảnh dưới đây.

Giữ xương sống và xương cổ THẲNG, để không gây thương tích cho sống lưng. Bạn có thể ngồi trên sàn hay trên gối/đệm.

Để tay bất kì cách nào thoải mái nhất cho bạn.

Nhắm mắt, để tập trung dễ hơn.

Thời gian: Bạn có thể ngồi Thiền chừng 15 phút mỗi ngày, bất kì lúc nào mà bạn không quá đói hay quá no. Nhưng buổi sáng sớm hay tối trước khi ngủ là tốt nhất. Sau này, bạn có thể tăng thêm giờ nếu bạn muốn.

Và thư giãn. Đây là không làm gì cả, nhưng có thể khó nếu bạn không biết cách thư giãn, nghỉ ngơi. Tâm trí không làm gì cả (ngoại trừ theo dõi hơi thở), không suy nghĩ về điều gì, không cố gắng gì, không có mục tiêu gì, không nhắm vào mục đích nào. Không có gì.

Quan trọng để nhớ: Đôi khi chúng ta được dạy về các lợi ích của Thiền, như là thân tâm an lạc, an trú trong hiện tại, tạo năng lượng bình an, tăng sức khỏe… Các điều này thường là hậu quả của Thiền, và các thầy thường nhắc đến để khuyến khích các thiền sinh nhập môn.

Nhưng, mình dạy, các bạn nên gạt chúng ta khỏi đầu, hay ít nhất là lờ chúng đi. Vì Thiền là hoàn toàn rỗng lặng, không có gì, không có chi trong tâm. “Không” (the Void) chẳng có gì. Nirvana (Niết Bàn) là không có gì, lửa đã tắt.

Đây là điều quan trọng, đừng bám vào điều gì, đừng chạy theo mục đích nào. Còn bám vào bất kì điều gì đều là bám (“chấp”) và ta sẽ chẳng bao giờ đến bờ nếu cứ bám vào thuyền mãi. Nếu Thiền có một mục đích, thì mục đích đó là xóa khỏi tâm tất cả mọi thứ, xóa tất cả mọi phương tiện – kể cả Thiền – và xóa tất cả mọi mục đích – kể cả mục đích đạt Thiền.

Nếu chúng ta “bám” vào điều gì đó khi tập Thiền, như là an lạc, an trú, năng lượng, sức khỏe, đạt Thiền… thì ta đang “chấp”.

Thiền là vô chấp, vô trụ, vô tâm, vô niệm. Đó là Phật tâm.

Ưng vô sở trụ nhi sanh kỳ tâm. Không bám vào đâu thì sinh tâm giác ngộ (Kinh Kim Cang, Đoạn 10).

Lúc khởi đầu, mình chỉ muốn các bạn làm một việc máy móc đơn giản là theo dõi hơi thở, và không làm gì khác, không muốn gì, không nhắm mục đích nào. Nhưng, đáng tiếc là, vẫn còn một mục đích “nhất tâm bất loạn.” Sau này khá rồi, các bạn cần xóa luôn nhất tâm bất loạn để trong tâm bạn không còn gì – vô chấp, vô trụ, vô tâm, vô niệm.

Chúc các bạn vui Thiền.

Mến,

Hoành

© copyright 2017
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Advertisements

Tháng Chín 25, 2017 - Posted by | Buddhism, Inspiration, Thiền, Văn Hóa, Zen | , , , ,

4 phản hồi »

  1. Em cám ơn bài viết của anh. Em cũng đang tìm hiểu về Thiền. Em có một thắc mắc về gối/đệm ngồi. Mình nên chọn loại nào cho phù hợp ạ. Lúc trước em chỉ ngồi tập trên thảm bằng thôi, ngồi lâu cũng có chút mỏi lưng, em không biết mình đã ngồi đúng tư thế chưa.

    Bình luận bởi Nhi | Tháng Chín 26, 2017

  2. Hi Nhi,

    Lúc mới tập mỏi lưng hay không, chẳng là dấu hiệu gì cả. Chỉ là dấu hiệu trước nay em không ngồi như thế.

    Ngồi thẳng lưng thì có 4 cách để biết: (1) mình cảm thấy lưng và cổ mình có thẳng không, (2) nhìn mình trong gương, (3) nhờ người khác xem dùm, (4) nếu ngồi thẳng thì ít mỏi (nhưng như đã nói trên, nếu xưa nay mình hay khòm lưng và bây giờ thẳng lưng thì mỏi rất nhanh).

    Khi mình đã quen thẳng lưng rồi, mình sẽ nhận ra là ngồi thẳng lưng hầu như chẳng bao giờ mỏi, vì sức nặng của mình chỉ đi theo xương sống, các cơ lưng chẳng phải làm gì.

    Về gối/đệm thì thường thường người ta ngồi đặt dưới mông, hai chân để trên sàn. Mình cứ điều chỉnh gối ra vô một chút cho đến lúc cảm thấy thoải mái.

    Anh xưa nay ngồi trên sàn quen rồi, nên không thích ngồi gối/đệm. Nhưng có nhiều vị sư cũng ngồi trên đệm. Em cứ lấy vài chiếc gối trong nhà để ngồi thử thì sẽ biết gối nào, dùng thế nào thì hợp với mình. Nhiều người nói với anh là ngồi gối/đệm thì cơ hội ngồi sai, bị khòm lưng, ít xảy ra hơn. Anh cảm thấy điều này có lý, vì khi lái xe anh cũng cần gối sau lưng để giữ lưng anh thẳng.

    Chúc em vui.

    A. Hoành

    Bình luận bởi Trần Đình Hoành | Tháng Chín 26, 2017

  3. Trong cái thấy chỉ là cái thấy…

    Bình luận bởi Thành | Tháng Chín 26, 2017

  4. Dạ em cám ơn lời khuyên của anh. Chúc anh luôn vui khỏe ^^

    Bình luận bởi Nhi | Tháng Chín 28, 2017


Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: